Het Verschil Tussen Vertalen en Tolken: Wat Past Bij Uw Situatie?

Vertalen en tolken worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee fundamenteel verschillende disciplines. Wie het juiste type taalkundige hulp wil inschakelen, doet er goed aan om het onderscheid te begrijpen. Want de verkeerde keuze kan leiden tot een mismatch tussen uw behoefte en de geleverde dienst. Bij Ecrivus International, specialist in vertaal- en tolkdiensten kunt u beide diensten afnemen, maar het is belangrijk te weten welke u nodig hebt.

In dit artikel leggen we het verschil helder uit en helpen we u bepalen welke dienst het beste past bij uw situatie. Terug naar onze complete gids over vertaalbureaus voor een breder overzicht van alle beschikbare taalkundige diensten.

De kernverschillen in een notendop

Hoewel zowel vertalen als tolken draait om het overbrengen van een boodschap van de ene taal naar de andere, zijn de werkwijze, de vereiste vaardigheden en de toepassingen wezenlijk anders.

Kenmerk	Vertalen	Tolken
Medium	Geschreven tekst	Gesproken woord
Tempo	Tijd voor reflectie en revisie	Directe, real-time verwerking
Richting	Meestal naar moedertaal	Vaak in twee richtingen
Hulpmiddelen	CAT-tools, woordenboeken, terminologiedatabases	Geheugen, notitieboekje, tolkencabine
Product	Opgeleverd document	Mondelinge overdracht
Correctie	Revisie en bewerking mogelijk	Beperkte correctiemogelijkheid

Wat is vertalen precies?

Vertalen is het schriftelijk overbrengen van een tekst van een brontaal naar een doeltaal. De vertaler heeft de tijd om de brontekst zorgvuldig te analyseren, de juiste terminologie op te zoeken en de vertaling te polijsten totdat deze voldoet aan de gewenste kwaliteitsnormen.

Kenmerken van het vertaalproces

Een professionele vertaler werkt doorgaans als volgt:

1. Analyse van de brontekst: De vertaler leest de tekst door, identificeert moeilijke passages en zoekt relevante terminologie op.
2. Vertaling: De tekst wordt segment voor segment vertaald, vaak met behulp van CAT-tools die eerder vertaalde segmenten voorstellen.
3. Zelfcontrole: De vertaler leest de vertaling kritisch door en corrigeert eventuele fouten.
4. Revisie: Een tweede taalkundige controleert de vertaling op accuraatheid, vloeiendheid en consistentie.

Dit gestructureerde proces zorgt voor een hoge mate van nauwkeurigheid. Een vertaler kan bovendien naslagwerken raadplegen, collega’s consulteren en de vertaling desnoods meerdere keren herzien.

Wanneer hebt u een vertaler nodig?

U hebt een vertaler nodig wanneer u te maken hebt met geschreven content die in een andere taal beschikbaar moet komen. Denk aan:

• Zakelijke documenten, contracten en overeenkomsten
• Websites en marketingmateriaal
• Technische handleidingen en productdocumentatie
• Medische rapporten en farmaceutische documentatie
• Juridische stukken en officiële documenten
• Jaarverslagen en financiële rapportages

Bij de professionele vertaaldiensten van Ecrivus International vindt u een overzicht van de tekstsoorten waarvoor u een professionele vertaler kunt inschakelen.

Wat is tolken precies?

Tolken is het mondeling overbrengen van een gesproken boodschap van de ene taal naar de andere. In tegenstelling tot een vertaler, die de luxe van tijd en naslagwerken heeft, moet een tolk in real-time werken. Dit vereist een unieke combinatie van taalvaardigheid, concentratievermogen en stressbestendigheid.

Vormen van tolken

Er bestaan verschillende vormen van tolken, elk geschikt voor specifieke situaties:

Simultaantolken: De tolk vertaalt gelijktijdig met de spreker, meestal vanuit een geluiddichte tolkencabine. De toehoorders luisteren via koptelefoons mee. Deze vorm wordt ingezet bij conferenties, congressen en grote internationale bijeenkomsten. Vanwege de extreme concentratie die dit vergt, werken simultaantolken altijd in teams van minimaal twee, die elkaar om de 20 tot 30 minuten aflossen.

Consecutief tolken: De spreker pauzeert na elke alinea of gedachte-eenheid, waarna de tolk de passage vertaalt. De tolk maakt aantekeningen tijdens het luisteren en geeft vervolgens de vertaling. Deze vorm is geschikt voor zakelijke vergaderingen, onderhandelingen, workshops en kleine groepsbijeenkomsten.

Fluistertolken (chuchotage): De tolk zit naast de toehoorder en fluistert de vertaling direct in het oor. Dit is een praktische oplossing wanneer slechts een of twee personen de vertaling nodig hebben, bijvoorbeeld tijdens een bestuursvergadering of diplomatiek overleg.

Telefoontolken en videotolken: De tolk is niet fysiek aanwezig maar biedt de tolkdienst op afstand aan via telefoon of videoverbinding. Deze vorm is bijzonder populair geworden in de zorgsector, bij overheidsinstanties en in situaties waar snel een tolk nodig is. Bij de tolkdiensten van Ecrivus International kunt u meer lezen over de mogelijkheden voor remote interpreting.

Wanneer hebt u een tolk nodig?

U hebt een tolk nodig bij mondelinge communicatiesituaties waarbij de deelnemers niet dezelfde taal spreken. Voorbeelden zijn:

• Internationale conferenties en congressen
• Zakelijke onderhandelingen met buitenlandse partners
• Rechtszittingen en juridische procedures (hierbij is soms ook een beëdigde vertaling van processtukken vereist)
• Medische consulten met anderstalige patienten
• Gemeentelijke gesprekken met nieuwkomers (voor tolken in zeldzame talen zoals Tigrinya of Dari zijn gespecialiseerde bureaus nodig)
• Diplomatieke ontmoetingen en officiële ontvangsten

Overlappende vaardigheden, maar verschillende talenten

Hoewel vertalers en tolken beide uitstekende taalvaardigheid nodig hebben, zijn de aanvullende vaardigheden sterk verschillend.

Wat een vertaler onderscheidt

• Analytisch vermogen: Het vermogen om complexe teksten te ontleden en de juiste vertaalstrategie te kiezen.
• Schrijfvaardigheid: Een vertaler is in wezen een schrijver die teksten produceert die vloeiend en natuurlijk lezen.
• Onderzoeksvaardigheden: Het vermogen om efficiënt terminologie op te zoeken en te verifiëren.
• Oog voor detail: Een vertaler moet elke nuance, elk interpunctieteken en elke opmaakconventie correct overbrengen.
• Geduld en discipline: Vertalen is vaak een solitair en tijdrovend proces dat concentratie en doorzettingsvermogen vereist.

Wat een tolk onderscheidt

• Snelheid van denken: Een tolk moet in fracties van seconden de juiste vertaling vinden.
• Uitstekend geheugen: Vooral bij consecutief tolken moet de tolk langere passages onthouden en accuraat weergeven.
• Stressbestendigheid: Tolken werken onder tijdsdruk en in het openbaar; er is geen mogelijkheid om even te pauzeren en na te denken.
• Sociale vaardigheden: Een tolk moet kunnen omgaan met uiteenlopende persoonlijkheden en situaties.
• Uitspraak en voordracht: De mondelinge presentatie moet helder, professioneel en goed verstaanbaar zijn.

Het is dan ook zeldzaam dat iemand zowel een uitstekend vertaler als een uitstekend tolk is. De meeste taalkundigen specialiseren zich in een van beide disciplines.

De juiste keuze maken voor uw situatie

Bij het bepalen of u een vertaler of tolk nodig hebt, kunt u uzelf de volgende vragen stellen:

1. Gaat het om geschreven of gesproken communicatie? Geschreven tekst vereist een vertaler; gesproken woord een tolk.
2. Is er een blijvend document nodig? Als het eindproduct een document moet zijn (contract, handleiding, website), hebt u een vertaler nodig.
3. Vindt de communicatie in real-time plaats? Bij vergaderingen, conferenties of gesprekken hebt u een tolk nodig.
4. Hoeveel tijd is er beschikbaar? Vertalen biedt ruimte voor reflectie; tolken vereist directe actie.
5. Wat is het belang van exacte formulering? Bij juridische of technische documenten waar elke formulering telt, is vertaling de aangewezen dienst.

Combinatie van beide diensten

In de praktijk komt het regelmatig voor dat organisaties zowel vertaal- als tolkdiensten nodig hebben. Denk aan een internationaal congres waarbij de presentaties simultaan worden getolkt, terwijl de bijbehorende congresteksten schriftelijk worden vertaald. Een volledig vertaalbureau kan beide diensten uit een hand leveren, wat de coordinatie vereenvoudigt en de kwaliteit ten goede komt.

Hybride scenario’s in de praktijk

Er zijn situaties waarin de grens tussen vertalen en tolken vervaagt. Bij zakelijke onderhandelingen met buitenlandse partners kan het bijvoorbeeld nodig zijn dat een tolk aanwezig is voor het mondelinge overleg, terwijl tegelijkertijd een vertaler de schriftelijke contractdocumenten vertaalt. In juridische procedures is deze combinatie bijzonder gebruikelijk: een tolk verzorgt de vertolking tijdens de zitting, terwijl een beëdigde vertaler de processtukken schriftelijk vertaalt. Het is hierbij belangrijk dat de tolk en de vertaler dezelfde terminologie hanteren om misverstanden te voorkomen.

Een ander veelvoorkomend hybride scenario is het vertalen van gesproken content naar geschreven tekst, bijvoorbeeld bij het uitwerken van interviews of getuigenverklaringen. Hierbij is de taalkundige zowel luisteraar als schrijver en combineert hij of zij vaardigheden uit beide disciplines. Ook bij de ondertiteling van video’s en het vertalen van podcasts komen beide vaardigheden samen: de professional moet gesproken taal begrijpen en deze omzetten naar geschreven tekst in een andere taal.

Bij het kiezen van een dienstverlener voor deze hybride projecten is het aan te raden om te werken met een bureau dat ervaring heeft met beide disciplines en dat de juiste professional voor elk onderdeel kan inzetten.

Conclusie

Het verschil tussen vertalen en tolken is fundamenteel: vertalen richt zich op geschreven tekst en biedt ruimte voor reflectie en revisie, terwijl tolken draait om gesproken woord en real-time verwerking vereist. Beide disciplines vereisen uitstekende taalvaardigheid, maar de aanvullende vaardigheden en werkwijzen zijn wezenlijk anders.

Door duidelijk te bepalen wat uw communicatiebehoefte is, kiest u de juiste dienst en de juiste taalkundige professional. En mocht u twijfelen: een ervaren vertaalbureau helpt u graag bij het maken van de juiste keuze.

Lees ook onze tips voor het kiezen van een vertaalbureau om de beste partner te vinden voor uw vertaal- of tolkproject. Of ga terug naar onze complete gids over vertaalbureaus voor meer achtergrondinformatie.